การวัดความจุแบตเตอรี่ Li-Ion 18650 และ Power Bank
(Capacity Test for Li-Ion 18650 Battery & Power Bank)
(ปรับปรุงใหม่)

1. เครื่องวัดความจุแบตเตอรี่ Li-Ion 18650 และ Power Bank

การทดสอบหาความจุของแบตเตอรี่นั้น ควรจะวัดที่ mAh Output หรือไฟฟ้าที่จ่ายออกไปได้จากแบตเตอรี่ ซึ่งทำได้หลายแบบ เช่น ใช้การจ่ายไฟผ่าน USB Capacity Meter ไปยังโหลดที่เป็นความต้านทาน (Power Resistor) หรือ Load Tester แบบปรับค่ากระแสไฟฟ้าได้ สำหรับบทความนี้จะใช้อุปกรณ์ที่เรียกว่า Battery Capacity Tester ตามรูปที่ 1 สำหรับการทดสอบ ซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่ทำมาสำเร็จรูป ใช้งานง่าย และมีวิธีการใช้ดังนี้

1)  ใส่แบตเตอรี่ Li-Ion 18650 ที่ด้านหลังของเครื่อง เพื่อใช้เป็นแหล่งจ่ายไฟเลี้ยงวงจรอิเล็กทรอนิกส์และจอ LCD เพื่อให้การวัดค่ามีความเที่ยงตรงโดยไม่ต้องใช้ไฟเลี้ยงวงจรจากแบตเตอรี่อันที่จะทำการทดสอบ
2)  ใส่แบตเตอรี่ Li-Ion 18650 อันที่จะทำการทดสอบความจุ ที่ด้านหน้าของเครื่อง โดยเป็นแบตเตอรี่ที่ได้ชาร์จไฟมาเต็มแล้ว
3)  เปิดสวิตช์(รูปที่ 3) แล้วกด Mode Switch  เลือก Discharge จากนั้นกดปุ่ม Start เพื่อทำการจ่ายไฟไปยังโหลดความต้านทาน ซึ่งจะจ่ายไฟที่ประมาณ 0.5 A และจะค่อยๆลดลง
4)  เครื่องจะหยุดจ่ายไฟเมื่อแรงดันไฟฟ้าที่ขั้วของแบตเตอรี่ลดลงถึง 2.7 V ทั้งนี้เพื่อป้องกันแบตเตอรี่
5)  ค่าความจุของแบตเตอรี่ อ่านได้ เป็น mAh (หรือ mWh) ถ้าต้องการเปิดไฟ Backlight เพื่อให้อ่านได้ง่ายขึ้น กดปุ่ม Start/Stop
 

รูปที่ 1  Battery Capacity Tester แบบที่มีหน้าจอ LCD แสดงผล


รูปที่ 2  แบตเตอรี่ Li-Ion 18650 สำหรับใช้เป็นแหล่งจ่ายไฟเลี้ยงวงจร ใส่ที่ด้านหลังของเครื่อง


รูปที่ 3  รายละเอียดและปุ่มต่างๆ


รูปที่ 4  ตัวอย่างผลการทดสอบความจุของแบตเตอรี่ Li-Ion 18650
 

2. การดัดแปลงเครื่องวัดความจุแบตเตอรี่ให้พกพาสะดวก

เพื่อให้สามารถพกพาเครื่องทดสอบความจุของแบตเตอรี่ได้สะดวก จึงได้ติดอุปกรณ์นี้เข้ากับกล่องพลาสติก ตามรูปที่ 5
 

3. การวัดความจุของ Power Bank

เครื่องวัดความจุของแบตเตอรี่ตามรูปที่ 1 นั้น มีพอร์ต Type C สำหรับใช้ทดสอบหาความจุของ Power Bank ได้ด้วย โดยพอร์ตนี้จะรับแรงดันไฟฟ้าได้ไม่เกิน 5 V จึงทำให้สะดวกและมีประโยชน์มาก รูปที่ 7 แสดงตัวอย่างการทดสอบวัดความจุของ Power Bank ซึ่งจ่ายไฟ (Discharge) ไปยังตัวความต้านทานจน Power Bank ตัดการจ่ายไฟด้วยตัวเอง ความจุที่ได้คือ 5412 mAh
 

4. DIY Battery Capacity Tester With Adjustable Load Current  (Updated 25 / 7 / 2568)

รูปที่ 8  แสดงอุปกรณ์สำหรับทดสอบความจุแบตเตอรี่ที่น่าสนใจ ใช้งานได้ดี มีความละเอียดและราคาไม่แพง สามารถใช้ทดสอบความจุของแบตเตอรี่ Li-Ion 18650, Power Bank, และแบตเตอรี่อื่นๆได้ อุปกรณ์นี้มีคุณสมบัติโดยย่อคือ
1) ทดสอบความจุแบตเตอรี่ที่มีแรงดันไฟฟ้าจาก 1.5 ถึง 25 V ได้
2) ปรับค่า Load Current ได้จากต่ำที่สุดไปจนถึง 4 A
3) ปรับตั้งค่าต่างๆที่เกี่ยวกับการป้องกัน (Protection) ได้หลายรายการ เช่น LVP (Low Voltage Protection) ตั้งค่าแรงดันไฟฟ้าต่ำที่สุดที่ต้องการให้หยุดการจ่ายโหลด เพื่อป้องกันแบตเตอรี่, OVP (Over Voltage Protection, OCP (Over Current Protection), OTP (Over Temperature Protection),
4) อุปกรณ์ทดสอบนี้ใช้ไฟเลี้ยง (Power Supply) แรงดันไฟฟ้า 5 V โดยต่อเข้าที่พอร์ต Micro USB จึงจะทำงานได้ ซึ่งการมีไฟเลี้ยงวงจรอิเล็กทรอนิกส์และจอ LCD ซึ่งมีไฟ Backlight นี้แยกต่างหากออกมา ทำให้สามารถวัดค่าความจุของแบตเตอรี่ได้อย่างถูกต้องยิ่งขึ้น สำหรับการใช้งานทั่วๆไป เมื่อต่อสายไฟเสร็จ ก็ใช้ได้ทันที
 

สำหรับการประดิษฐ์อุปกรณ์ทดสอบนี้ให้ใช้งานคล่องตัวยิ่งขึ้น สามารถพกพาไปได้สะดวก ไม่ต้องหา Power Adapter 5V มาจ่ายไฟเลี้ยง ผู้เขียนได้ใช้ Power Supply จากแบตเตอรี่ Li-Ion 18650 ความจุประมาณ 2700 mAh ติดตั้งไว้ภายในกล่องพร้อม Converter แปลงไฟจาก 3.7 V เป็น 5 V แล้วต่อสาย USB ไปเข้าที่ตัวอุปกรณ์ Battery Capacity Tester และมีขั้วแบบ DC Jack 2 ขั้ว ใช้สำหรับชาร์จไฟเข้าแบตเตอรี่ Li-Ion 18650 ที่ใช้จ่ายไฟเลี้ยงอุปกรณ์ และอีกขั้วหนึ่งสำหรับต่อ Voltmeter ภายนอกเพื่อให้สามารถตรวจเช็คแรงดันไฟฟ้าได้ ซึ่งจากการทดลองใช้งานพบว่า แบตเตอรี่ Power Supply นี้ จะจ่ายไฟเลี้ยงอุปกรณ์ทดสอบได้ประมาณ 23 ชั่วโมง ก็จะต้องชาร์จไฟใหม่ (รูปที่ 9 - 12)
 

บทความและข้อมูลอื่นๆที่น่าสนใจ (Other Interesting Articles)

1. การวัดค่าความจุ Power Bank, บทความจาก www.somkiet.com

2. การทดสอบความจุของแบตเตอรี่ชนิดต่างๆ, บทความจาก www.somkiet.com
 

หมายเหตุ :   บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อแบ่งปันข้อมูลและประสบการณ์ในการใช้งานอุปกรณ์ Battery Capacity Tester ผู้เขียนไม่มีส่วนเกี่ยวข้องหรือมีผลประโยชน์กับการโฆษณาหรือการขายอุปกรณ์ต่างๆที่แสดงไว้