การป้องกันเครื่องใช้ไฟฟ้า
จากแรงดันและกระแสไฟฟ้าผิดปกติ
(Over/Under Voltages & Over Current Protection)

รูปที่ 1
 

แรงดันไฟฟ้าที่ใช้ในบ้านเรือน อาคาร สำนักงานทั่วๆไปคือระบบจำหน่ายแรงดันไฟฟ้าต่ำจากการไฟฟ้านครหลวงและการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคซึ่งกำหนด Rated Voltage ที่หม้อแปลงไฟฟ้าเป็น 240/416 V  3 เฟส 4 สายและแรงดันไฟฟ้าที่ประชาชนใช้คือ 230/400 V โดยจะมีการควบคุมแรงดันไฟฟ้าให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน (ปกติ +/- 10%) แต่ก็ปรากฎบ่อยๆที่ไฟฟ้าไม่ดับแต่เกิดแรงดันไฟฟ้าตกอย่างมาก เช่น แรงดันเหลือ 90 - 120 V เป็นเวลานาน ซึ่งอาจมีผลเป็นอันตรายต่อเครื่องใช้ไฟฟ้า เช่น คอมเพรสเซอร์เครื่องปรับอากาศ ตู้เย็น ปั้มน้ำ อาจเสียหรือไหม้ได้ นอกจากนั้นอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ต่างๆ เช่น คอมพิวเตอร์ เครื่องเสียง ก็อาจเสียได้โดยเฉพาะถ้าเกิดมี Transient Voltage ไฟกระชาก เกิดขึ้น

แนวทางป้องกันอุปกรณ์ไฟฟ้าเมื่อเกิดแรงดันไฟฟ้าผิดปกติ :
1)  รีบปิด Circuit Breaker หรือถอดปลั๊กที่จ่ายไฟให้อุปกรณ์ไฟฟ้า เช่น เครื่องปรับอากาศ ตู้เย็น ตู้แช่ ออก แต่อาจมีปัญหาถ้าเกิดแรงดันไฟฟ้าตกมากหรือผิดปกติในขณะที่นอนหลับ หรือ ถอดปลั๊กอุปกรณ์ได้ยาก เช่น ปลั๊กตู้เย็น ส่วนมากจะซ่อนอยู่ด้านหลังของตู้
2)  ติดตั้งอุปกรณ์ป้องกันเพื่อตัดไฟอัตโนมัติเมื่อมีแรงดันไฟฟ้าต่ำหรือสูงเกินไปหรือเมื่อมีกระแสไฟฟ้ามากเกินไป และต่อไฟฟ้ากลับเมื่อมีภาวะปกติ อุปกรณ์นี้มีขนาดเล็กและราคาไม่แพง
 

อุปกรณ์ป้องกัน Over Voltage, Under Voltage และ Over Current

อุปกรณ์มีหลายแบบและราคาไม่แพง มีขนาดกระแสไฟฟ้าให้เลือก เช่น 16 A, 40 A, 63 A และ 80 A ในที่นี้จะนำอุปกรณ์ที่ใช้งานสะดวก ไม่ต้องเดินสายไฟฟ้า มาทดลองใช้ ได้แก่ Adjustable Voltage & Current Protective Socket ตามรูปที่ 1 และ 2 ซึ่งใช้ได้กับกระแสไฟฟ้าไม่เกิน 16 A จึงเหมาะสำหรับใช้กับ ตู้เย็น ตู้แช่ ปั๊มน้ำ เครื่องซักผ้า เครื่องเสียง คอมพิวเตอร์ ส่วนเครื่องปรับอากาศนั้น ควรใช้แบบที่เป็น DIN Rail ติดตั้งในตู้คอนซูมเมอร์ยูนิตพร้อม Circuit Breaker
 

การตั้งค่าต่างๆ (Product Settings)

ตัวอุปกรณ์มีการตั้งค่าต่างๆมาให้แล้วจากโรงงาน (Factory Setting) แต่เราสามารถตั้งค่าใหม่ให้เหมาะสมกับการใช้งาน ทำได้ดังนี้ :
กดปุ่ม SET นาน 3 วินาที จอแสดงผลที่แรงดันไฟฟ้าจะเปลี่ยนเป็น A1 ใช้ปุ่มที่มีลูกศรขึ้นหรือลงตั้งค่าที่ต้องการ เช่น 60 Seconds จากนั้นกดปุ่ม SET ใหม่ จะปรากฏ A2 สำหรับตั้งค่า Over Voltage Protection Value ตั้งค่า เช่น 250 V ต่อไปกดปุ่ม SET จะปรากฎ A3 ตั้งค่า Over Voltage Recovery Value เช่น 245 V ทำไปเรื่อยๆ จนครบ (รูปที่ 5 และรูปที่ 6)
 

การทดสอบการทำงาน

การทดสอบทำโดยใช้ Variac ปรับแรงดันไฟฟ้าทางด้านสูงเพื่อทดสอบการทำงานของ Over Voltage Protection และทางด้านต่ำเพื่อทดสอบ Under Voltage Protection ตามค่าที่ได้ตั้งไว้ ปรากฎว่าอุปกรณ์ทำงานได้ดี
 

หมายเหตุ : บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อแบ่งปันข้อมูลและประสบการณ์ในการใช้ Adjustable Voltage & Current Protective Socket  ผู้เขียนไม่มีส่วนเกี่ยวข้องหรือมีผลประโยชน์กับการโฆษณาหรือการขายรถยนต์หรืออุปกรณ์ต่างๆที่แสดงไว้