Mobile Phone Related | Audio & Video | Computer Accessories  
   Software Applications | Miscellaneous | Home
 

ปลั๊กป้องกันไฟกระชาก
(Surge Protector Outlet)

 
  ปลั๊กป้องกันไฟกระชาก หรือ Surge Protector ออกแบบมาให้ใช้เพื่อป้องกันอุปกรณ์ไฟฟ้าและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์จากความเสียหายที่เกิดจากไฟกระชากซึ่งเกิดจากการเพิ่มขึ้นของแรงดันไฟฟ้าในระบบอย่างรวดเร็วฉับพลันในเสี้ยววินาทีที่อาจมาจากสาเหตุต่างๆ เช่น ฟ้าผ่า มีการทำ Switching หรือการทำงานแบบ Auto Reclose ของ Circuit Breaker ในระบบจำหน่าย มีความผิดพลาดในระบบไฟฟ้า หรือมีการเปิด-ปิดเครื่องใช้ไฟฟ้าขนาดใหญ่ เป็นต้น
 1. Surge Protector Outlet (Model 1-69)
การทำปลั๊กป้องกันไฟกระชากขึ้นใช้เป็นงาน DIY สามารถทำได้โดยใช้อุปกรณ์ต่างๆที่หาซื้อได้ง่าย ซึ่งเมื่อประกอบเสร็จแล้วจะได้ตามรูปที่ 1 อุปกรณ์นี้มีคุณสมบัติคือ :
1) ใช้ปกป้องเครื่องคอมพิวเตอร์ อุปกรณ์ต่อพ่วง เครื่องอิเล็กทรอนิกส์ เครื่องเสียง เครื่องใช้ไฟฟ้าต่างๆที่มี Microcontroller  ควบคุมการทำงาน ฯลฯ จากไฟกระชาก (Surge หรือ Surge Voltage) ไม่ให้เสียหาย
2) อุปกรณ์นี้มีการติดตั้งทั้ง Fuse และ Miniature Circuit Breaker โดย Fuse จะขาดเมื่อมี Surge เข้ามาและ Varistor ทำหน้าที่ดูดซับ Surge ซึ่งอาจทำให้ Varistor เสีย แตก ระเบิด หรือเสื่อมสภาพ และทำให้ไฟ Indicator Light ดับลง ซึ่งแสดงให้ทราบว่าเกิดภาวะผิดปกติขึ้นแล้วและอุปกรณ์ไม่สามารถป้องกัน Surge ได้อีกต่อไป จำเป็นจะต้องแก้ไข สำหรับ Circut Breaker นั้นเป็นแบบ Thermal จะทำงานช้ากว่า Fuse จะยังคงทำงานได้ต่อไปและไม่มีการตัดไฟที่จ่ายออก
 การแก้ปัญหาเมื่อไฟ Indicator Light ดับ
เมื่อไฟ Indicator Light ดับลง ควรแก้ไขโดยตัดไฟฟ้าออกจากเครื่องก่อน เปิดฝาครอบ ตรวจเช็ค Varistor และ Fuse และเปลี่ยนตัวที่เสีย		  
 


รูปที่ 1  ปลั๊กป้องกันไฟกระชาก (งาน DIY)

รูปที่ 2  ปลั๊กป้องกันไฟกระชาก

รูปที่ 3  ปลั๊กป้องกันไฟกระชาก

  
 

วงจรไฟฟ้าของ Surge Protector Outlet
รูปที่ 4 แสดงวงจรไฟฟ้าของ Surge Protector Outlet ที่ออกแบบให้ใช้กระแสไฟฟ้าได้สูงสุด 10 A หรือ 2,300 วัตต์ สายไฟทุกเส้น (ยกเว้นสาย Indicator Light) ทนกระแสไฟฟ้าได้ 10 A
 

  
 
รูปที่ 4  แผนผังการต่อวงจร Surge Protector Outlet
 		  
 

การประกอบ Surge Protector Outlet
การประกอบอุปกรณ์เป็นไปตามขั้นตอนในรูปที่ 5 - 8

 
 
รูปที่ 5  การติด C.B., Fuse Hoder, Indicator Light ใน Block ลอย
 		 
 
รูปที่ 6  Block ลอยและฝา Outlet
 		 
 
รูปที่ 7  ด้านหลังอุปกรณ์เมื่อแล้วเสร็จ
  
 


รูปที่ 8  อุปกรณ์ Surge Protector ที่ประกอบแล้วเสร็จ

รูปที่ 9  ตัวอย่างการใช้ Surge Protector Outlet
กับเครื่องใช้ไฟฟ้าต่างๆในครัว 5 รายการ
(ตู้เย็น, เตาไมโครเวฟ, เตาอบไฟฟ้า, เครื่องทำน้ำแข็งขนาดเล็ก, หม้อทอดไร้น้ำมัน)

 
 

2. Surge Protector Box (Model 2-69)

  
 

Surge Protector Box (Model 2-69) เป็นอุปกรณ์ป้องกันไฟกระชากอีกแบบหนึ่งที่ประดิษฐ์ขึ้นโดยใส่อุปกรณ์ต่างๆลงในกล่องพลาสติกมีฝาเปิด ปิดได้ (รูปที่ 10) ทำให้สะดวกในการเปลี่ยนตัว Varistor และ Component อื่นๆหากเกิดเสีย การต่อสายไฟต่างๆทำได้ง่ายขึ้นโดยใช้ Terminal Block และหางปลาแบบมีรู (4.20 ม.ม.) สำหรับวงจรไฟฟ้านั้นยังคงใช้เหมือนกับของ Model 1-69 โดยมี Wiring Diagram จัดทำให้ง่ายต่อการเดินสายไฟ (รูปที่ 13) และค่าใช้จ่ายของอุปกรณ์ (Components) ที่ใช้ทั้งหมด รวมกันประมาณ 400 บาท
 

  
 
รูปที่ 10  Surge Protector Box (Model 2-69)

รูปที่ 11  Surge Protector Box (Model 2-69) เปิดฝาออก
  
 
รูป 12  ภายในอุปกรณ์ Surge Protector Box
  
 
รูปที่ 13  Wiring Diagram

รูปที่ 14  ตัวอย่างการใช้ Surge Protector Box กับ Home Theater ชุดใหญ่
 		 
 

3. Compact Surge Protector Box (Model 3-69)

  
 

Surge Protector แบบที่ 3 (รูปที่ 15) ที่ประดิษฐ์ขึ้นให้มีขนาดเล็กลง (ใช้กล่องขนาด 12 x 8 x 3 ซ.ม.) และใช้อุปกรณ์ (Components) เท่าที่จำเป็น เน้นการประกอบที่ง่ายขึ้นเร็วขึ้น เหมาะสำหรับใช้กับอุปกรณ์เฉพาะเจาะจงหรือกลุ่มของอุปกรณ์ที่ใช้ไฟไม่เกิน 8A หรือ 1,800 วัตต์ โดยใส่ Miniature Circuit Breaker และ Fuse Holder ไว้ในกล่อง ส่วน Varistor นั้นต้องใส่ในกล่องอยู่แล้วเพื่อความปลอดภัย Model 3-69 นี้ใช้สายไฟแบบ 2 สาย คือ Line และ Neutral
 

  
 
รูปที่ 15  Surge Protector Model 3-69

รูปที่ 15A  Surge Protector Model 3-69 (ใช้ Cable Gland)
 		  
 
รูปที่ 16  การติดตั้งและการทำ Wiring


 รูปที่ 16A การติดตั้งและการทำ Wiring
  
 

รูปที่ 17  การติดตั้งใช้งาน
  
 
รูปที่ 18  การติดตั้งใช้งานกับกลุ่มอุปกรณ์ทีวีและเครื่องเสียง
  
 

วิธีตรวจเช็ค Varistor
การเช็คว่า Varistor (หรือ MOV - Metal Oxide Varistor) ยังใช้งานได้ดีหรือไม่ ทำได้ดังนี้ :
1) ตรวจเช็คด้วยสายตา ดูว่า Varistor แตกร้าว มีรอยไหม้ บวม ตัว Body แตกกะเทาะออกหรือไม่
2) การวัดด้วย Multimeter โดยถอด Varistor ออกจากวงจรแล้วทำการวัดได้ 2 แบบ คือ
    วัดค่าความต้านทาน ถ้า Varistor ใช้งานได้ปกติ (ดี) มิเตอร์ต้องขึ้น OL (Open Loop) ถ้า Varistor เสีย (ช็อต) มิเตอร์จะอ่านค่าความต้านทานได้น้อยมาก หรือใกล้เคียง 0 โอห์ม แต่ถ้าอ่านค่าความต้านทานได้ในหลัก K Ohm ถึง M Ohm แสดงว่า Varistor เสีย (เสื่อมสภาพ/ไฟรั่ว)
    วัดค่า Capacitance ถ้า Varistor ใช้งานได้ปกติ ค่า Capacitance ควรจะอยู่ในระหว่าง 0.16 - 0.60 Nano Farad

 
 

ข้อมูลประกอบ :

  
 

1. ทำไมต้องใช้ปลั๊กป้องกันไฟกระชาก
2. Microcontroller คือ : ไมโครคอนโทรลเลอร์ (Microcontroller) คือ คอมพิวเตอร์ขนาดจิ๋วบนชิปตัวเดียวที่ทำหน้าที่ควบคุมการทำงานของอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ภายในประกอบด้วยส่วนหลัก 3 ส่วน คือ หน่วยประมวลผล (CPU), หน่วยความจำ (Memory), และช่องเชื่อมต่ออุปกรณ์ภายนอก (I/O) ทำงานโดยการรับคำสั่งที่เราเขียนโปรแกรมไว้มาประมวลผลและสั่งงานอุปกรณ์อื่นๆ เครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้านที่มี Microcontroller เช่น เตาไมโครเวฟ, เครื่องซักผ้า, ตู้เย็น, อุปกรณ์สมาร์ทโฮม

  
 

หมายเหตุ : บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อแบ่งปันข้อมูลและประสบการณ์ในประดิษฐ์ (DIY) และทดลองใช้ Surge Protector Outlet และ Surge Protector Box ผู้เขียนไม่มีส่วนเกี่ยวข้องหรือมีผลประโยชน์กับการโฆษณาหรือการขายอุปกรณ์ต่างๆที่แสดงไว้

  


 

จากวันที่  15 ก.ค. 2569
ปรับปรุงล่าสุด : 25 ก.ค. 2569